İş Hukukunda Arabuluculuk​

İş hukukunda arabuluculuk, işçi ile işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların dava yoluna gidilmeden, tarafsız bir arabulucu eşliğinde çözülmesini amaçlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Özellikle iş davalarında yargı yükünü azaltmak, tarafların daha kısa sürede ve daha az maliyetle anlaşmasını sağlamak amacıyla arabuluculuk sistemi getirilmiştir. Günümüzde birçok iş hukuku uyuşmazlığında arabuluculuğa başvuru, dava açmadan önce zorunlu hâle gelmiştir.

İş Hukukunda Arabuluculuğun Hukuki Dayanağı

İş hukukunda arabuluculuk, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile düzenlenmiştir. Bu kanuna göre, işçi ve işveren arasında doğan belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Ücret alacağı, fazla mesai, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade ve benzeri işçilik alacakları için arabuluculuk dava şartı olarak kabul edilir. Arabulucuya başvurulmadan açılan davalar, usulden reddedilir. Bu düzenleme, uyuşmazlıkların mahkemeye taşınmadan çözülmesini teşvik etmektedir.

Arabuluculuğa Hangi Uyuşmazlıklarda Başvurulur?

İş hukukunda arabuluculuğa başvurulması gereken başlıca uyuşmazlıklar; ücret alacakları, fazla mesai ücreti, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve işe iade talepleridir. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında ise arabuluculuk zorunlu değildir. Taraflar isterlerse ihtiyari olarak arabuluculuk yoluna da gidebilir. Bu ayrım, iş hukuku uygulamalarında sürecin doğru yürütülmesi açısından büyük önem taşır.

Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Arabuluculuk süreci, taraflardan birinin arabuluculuk bürosuna başvurmasıyla başlar. Arabulucu, başvuru sonrası tarafları toplantıya davet eder ve görüşmeler yapılır. Bu süreç genellikle kısa sürede sonuçlanır. Taraflar anlaşmaya varırsa, düzenlenen anlaşma tutanağı mahkeme kararı niteliği kazanır. Anlaşma sağlanamaması hâlinde ise arabulucu son tutanağı düzenler ve taraflar dava açma hakkını elde eder. Arabuluculuk süreci gizli yürütülür ve tarafların beyanları ileride dava aşamasında delil olarak kullanılamaz.

Arabuluculuğun Avantajları

İş hukukunda arabuluculuk, taraflara birçok avantaj sağlar. Öncelikle dava sürecine göre daha hızlı ve daha düşük maliyetlidir. Taraflar, uzun yargılama süreçleriyle uğraşmadan uzlaşma imkânı bulur. Ayrıca arabuluculuk, işçi ve işveren arasındaki ilişkinin tamamen kopmasını önleyebilir ve daha yapıcı çözümler üretilmesine olanak tanır. Mahkemelerin iş yükünün azalması ve uyuşmazlıkların kısa sürede çözüme kavuşması, arabuluculuğun iş hukukundaki önemini artırmaktadır.