Kıdem tazminatı, işçinin belirli şartlar altında iş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde, işverenden talep edebileceği en önemli işçilik alacaklarından biridir. İş hukukunda kıdem tazminatı, uzun süreli emeğin karşılığı olarak kabul edilir ve işçinin ekonomik güvenliğini sağlamayı amaçlar. Bu tazminat, iş sözleşmesinin sona erme şekline ve işçinin çalışma süresine bağlı olarak doğar. Kıdem tazminatı, hem işçi hem de işveren açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken hukuki bir konudur.
Kıdem Tazminatının Hukuki Dayanağı
Kıdem tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte kalan 14. maddesi uyarınca düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre işçi, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmalıdır. İş sözleşmesinin belirli sebeplerle sona ermesi hâlinde işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Bu hukuki düzenleme, işçinin iş yerindeki kıdemine karşılık maddi bir güvence sağlamayı amaçlamaktadır. Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki brüt ücret üzerinden hesaplanır.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için bazı şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bunlar arasında en az bir yıl çalışma süresinin tamamlanmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda belirtilen nedenlerle sona ermesi yer alır. İşveren tarafından haksız veya geçersiz nedenle yapılan fesihlerde işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ayrıca işçi tarafından haklı nedenle fesih, askerlik, emeklilik veya kadın işçinin evlilik nedeniyle işten ayrılması gibi hâller de kıdem tazminatı hakkı doğurur. Ancak işçinin kendi kusuruyla işten çıkarılması durumunda kıdem tazminatı ödenmez.
Kıdem Tazminatının Hesaplanması
Kıdem tazminatı, işçinin her bir tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Bir yıldan artan süreler de orantılı şekilde dikkate alınır. Hesaplama yapılırken işçinin brüt maaşı, yol ve yemek gibi süreklilik arz eden yan haklar da dikkate alınır. Kıdem tazminatında tavan uygulaması bulunur ve her yıl belirlenen tavan tutar aşılmamak kaydıyla ödeme yapılır. Doğru hesaplama, hem işçi hem de işveren açısından hukuki uyuşmazlıkların önüne geçilmesi için büyük önem taşır.
Kıdem Tazminatı Davası ve Zamanaşımı
Kıdem tazminatının ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde işçi, iş mahkemesinde dava açarak alacağını talep edebilir. Kıdem tazminatı davalarında iş sözleşmesi, bordrolar, tanık beyanları ve banka kayıtları delil olarak kullanılabilir. Kıdem tazminatı alacakları için zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu süre içinde dava açılmaması hâlinde hak kaybı yaşanabilir. Mahkeme, yapılan inceleme sonucunda işçinin hak ettiği kıdem tazminatının işveren tarafından ödenmesine karar verebilir.
Bir yanıt yazın