İhbar Tazminatı

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshi hâlinde, tarafların kanunda öngörülen bildirim sürelerine uymaması durumunda gündeme gelen bir tazminat türüdür. İş hukukunda ihbar tazminatı, taraflara iş sözleşmesinin sona ermesine hazırlanma imkânı tanımayı amaçlar. Bildirim süresine uyulmaması, hukuki sorumluluk doğurur ve ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğünü beraberinde getirir. Bu tazminat hem işçi hem de işveren açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır.

İhbar Tazminatının Hukuki Dayanağı

İhbar tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre belirsiz süreli iş sözleşmeleri feshedilirken, işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar sürelerine uyulması zorunludur. Bu süreler, taraflardan birinin iş sözleşmesini sona erdirmeden önce karşı tarafa bildirimde bulunmasını öngörür. Bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödenmesi gerekir. Bu düzenleme, iş ilişkisinin ani ve hazırlıksız şekilde sona ermesini önlemeyi hedefler.

İhbar Tazminatına Hak Kazanma Şartları

İhbar tazminatına hak kazanılabilmesi için iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması ve fesih sırasında bildirim süresine uyulmaması gerekir. İşveren tarafından yapılan haksız veya geçerli nedenle fesihlerde, bildirim süresi tanınmamışsa işçi ihbar tazminatına hak kazanır. Aynı şekilde işçi, bildirim süresine uymadan işten ayrılırsa işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir. Ancak haklı nedenle yapılan fesihlerde ihbar tazminatı söz konusu olmaz. Haklı fesih hâllerinde taraflar bildirim süresine uymak zorunda değildir.

İhbar Tazminatının Hesaplanması

İhbar tazminatı, işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresi esas alınarak hesaplanır. İşçinin altı aydan az çalışması hâlinde iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında çalışması hâlinde dört hafta, bir buçuk yıl ile üç yıl arasında çalışması hâlinde altı hafta, üç yıldan fazla çalışması hâlinde ise sekiz haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı ödenir. Hesaplama, işçinin brüt ücreti üzerinden yapılır ve süreklilik arz eden yan haklar da ücrete dâhil edilir. Doğru hesaplama yapılmaması hâlinde uyuşmazlıklar kaçınılmaz hâle gelir.

İhbar Tazminatı Davası ve Zamanaşımı

İhbar tazminatının ödenmemesi veya eksik ödenmesi durumunda işçi, arabuluculuk sürecinin ardından iş mahkemesinde dava açabilir. İhbar tazminatı davalarında iş sözleşmesi, fesih bildirimi, bordrolar ve tanık beyanları önemli deliller arasında yer alır. İhbar tazminatı alacakları için zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu süre içinde dava açılmaması hâlinde hak kaybı yaşanır. Mahkeme, fesih şekli ve bildirim süresine uyulup uyulmadığını değerlendirerek ihbar tazminatına hükmedebilir.