Sendikal tazminat davası, işçilerin sendikaya üye olmaları, sendikal faaliyetlere katılmaları veya bu faaliyetlerden kaçınmaları nedeniyle işveren tarafından ayrımcılığa uğramaları hâlinde açılan özel nitelikli bir dava türüdür. Bu dava, sendika özgürlüğünün korunmasını ve işçinin anayasal haklarının güvence altına alınmasını amaçlar. Sendikal tazminat, iş hukukunda işçiyi koruyan en güçlü yaptırımlardan biridir.
Sendikal Tazminatın Hukuki Dayanağı
Sendikal tazminat, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre işveren; işçilerin sendikaya üye olmaları, üyelikten ayrılmaları veya sendikal faaliyetlere katılmaları nedeniyle işçileri farklı işleme tabi tutamaz. Bu yasağa aykırı davranılması hâlinde işçi, sendikal tazminat talep etme hakkına sahiptir. Bu düzenleme, sendika özgürlüğünü anayasal güvence altına alan temel hükümlerden biridir.
Sendikal Tazminat Davası Açma Şartları
Sendikal tazminat davası açılabilmesi için işçinin sendikal bir nedenle zarara uğramış olması gerekir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedilmesi, işçinin ücretinin düşürülmesi, görev yerinin değiştirilmesi veya baskı uygulanması bu kapsamda değerlendirilir. İşçinin sendikal faaliyeti ile işverenin olumsuz işlemi arasında illiyet bağının bulunması şarttır. Bu bağ, tanık beyanları, yazılı belgeler ve işyeri uygulamalarıyla ispat edilebilir. Sendikal tazminat davalarında iş güvencesi şartlarının bulunup bulunmaması ayrıca değerlendirilir.
Sendikal Tazminatın Miktarı ve Kapsamı
Sendikal tazminatın miktarı, işçinin en az bir yıllık ücretinden az olamaz. Mahkeme, olayın niteliğini, işverenin kusurunu ve sendikal hakkın ihlal derecesini dikkate alarak tazminat miktarını belirler. Sendikal tazminat, kıdem ve ihbar tazminatından bağımsız olarak talep edilebilir. Ayrıca iş güvencesi kapsamında olan işçiler bakımından, sendikal nedenle fesih hâlinde işe iade davası ile birlikte sendikal tazminat da gündeme gelebilir. Bu yönüyle sendikal tazminat, güçlü bir caydırıcılık sağlar.
Sendikal Tazminat Davasında Usul ve İspat
Sendikal tazminat davalarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. Dava açılmadan önce arabuluculuk sürecine başvurulması zorunludur. İspat yükü, kural olarak işçiye ait olmakla birlikte, sendikal nedenle ayrımcılık iddiasının güçlü şekilde ortaya konulması hâlinde işverenin aksini ispat yükü doğar. Mahkeme, tarafların delillerini değerlendirerek sendikal hakkın ihlal edilip edilmediğini tespit eder. Bu davalar, anayasal hakları ilgilendirdiğinden özel bir hassasiyetle ele alınır.
Bir yanıt yazın