Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk, ticari uyuşmazlıkların dava yoluna gidilmeden önce arabuluculuk yöntemiyle çözülmesini amaçlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur. Bu uygulama, yargının iş yükünü azaltmak, uyuşmazlıkların daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle çözülmesini sağlamak amacıyla hukuk sistemimize dâhil edilmiştir. Günümüzde birçok ticari uyuşmazlıkta dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu hâle gelmiştir.
Ticari Davalarda Arabuluculuğun Hukuki Dayanağı
Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi ile düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Ayrıca 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu da sürecin usul ve esaslarını belirlemektedir. Dava şartı arabuluculuk, mahkeme tarafından re’sen dikkate alınır ve arabulucuya başvurulmadan açılan davalar usulden reddedilir.
Zorunlu Arabuluculuk Kapsamına Giren Ticari Davalar
Zorunlu arabuluculuk, Türk Ticaret Kanunu kapsamında ticari dava niteliği taşıyan ve konusu para alacağı veya tazminat olan uyuşmazlıkları kapsar. Alacak davaları, tazminat talepleri, sözleşmeden kaynaklanan ödeme uyuşmazlıkları ve ticari nitelikteki borç ilişkileri bu kapsamda değerlendirilir. Ancak çekişmesiz yargı işleri ve bazı özel nitelikli davalar zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında bırakılmıştır. Bir davanın ticari dava sayılıp sayılmadığı, tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.
Ticari Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süreci, taraflardan birinin arabuluculuk bürosuna başvurmasıyla başlar. Arabulucu, tarafları en kısa sürede toplantıya davet eder ve müzakereleri yönetir. Süreç, kural olarak üç hafta içinde tamamlanır ve zorunlu hâllerde bir hafta uzatılabilir. Taraflar anlaşmaya varırlarsa, düzenlenen anlaşma belgesi mahkeme ilamı niteliği kazanabilir. Anlaşma sağlanamaması hâlinde ise arabulucu son tutanak düzenler ve taraflar dava açma hakkı elde eder.
Zorunlu Arabuluculuğun Sonuçları ve Önemi
Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk, taraflara hızlı, gizli ve esnek bir çözüm imkânı sunar. Anlaşma sağlanması hâlinde taraflar, uzun süren yargılama süreçlerinden ve yüksek dava masraflarından kurtulmuş olur. Ayrıca ticari ilişkilerin korunması ve taraflar arasındaki güvenin devam etmesi açısından arabuluculuk önemli avantajlar sağlar. Arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması hâlinde davanın usulden reddedilmesi, hak kaybına ve zaman kaybına yol açabilir. Bu nedenle ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk sürecinin doğru ve bilinçli şekilde yürütülmesi büyük önem taşır.
Bir yanıt yazın